^Yukarı Cık
  
  
  
Get Adobe Flash player

Auzef Çocuk Gelişimi Lisans Ders Notları ve Sınavları

Bilimsel Araştırma Teknikleri 10.Ünite Bilimsel Araştırmalarda Hata Ve Güvenirlik

BİLİMSEL ARAŞTIRMALARDA HATA VE GÜVENİRLİK
Araştırma sürecinin yapılandırılmasında, araştırma sorusu ve hipotezlerin kurulmasında, anakütle ve örneklemin belirlenmesinde, veri toplama araçlarının geliştirilmesinde ve elde edilen verilerin analizinde yapılan hatalar, araştırmada elde edilen bilgilerin doğruluğunu tehlikeye atmakta ve araştırmaya gölge düşürmektedir.
Ayrıca bir araştırmada bulunması gereken temel nitelikler bulunmaktadır. Araştırma süreçlerinde bunların dikkate alması gerekmektedir. Bunlar Geçerlik ve Güvenirliktir.
Araştırmada Hata Kavramı
Araştırmalar pek çok işlemden geçerler ve bu işlemlerden her biri bir hata kaynağıdır. Bu hataların tümünden tamamen kaçınmak mümkün olmasa da, araştırma sonuçlarını etkileyen hataların ölçülmesi ve azaltılması için çaba harcanması gerekir. Analiz aşamasına getirilmiş bir araştırmanın hatalardan ne ölçüde arındığı ve yanıtların güvenirliği araştırmanın ne kadar iyi düzenlendiğinin bir ölçütüdür.
Araştırmaların amacı elde edilen verilerden gerçek değeri elde etmektir.
Hata Kaynakları
Bir ölçme aracının ölçümlerine birçok kaynaktan hata karışabilir. Bunları şu şekilde sınıflandırmak mümkündür:
Ölçmeciden kaynaklanan hatalar
Ölçme aracından kaynaklanan hatalar
Ölçülen özellikten veya ortamdan kaynaklanan hatalar
 Kapsam dışı hatalar,
 tepkisiz hatalar ve gözlem hataları olmak üzere bu durum açısından üç çeşit hata kaynağı vardır.
Kapsam Dışı Hatalar
Hedef anakütlenin belirli üyeleri örnekte bulunmadığı zaman ortaya çıkmaktadır, örneğin milli maçın olduğu saatlerde sokaklarda bir kamuoyu araştırması yapmak, ulaşılabilir anakütleyi büyük ölçüde dağıtacak ve ciddi olarak araştırma sonuçlarının sapmalı olmasına yol açacaktır.
Temel olarak kapsam dışı hatalar, hedef anakütle ile örnekleme çerçevesi arasında ciddi bir örtüşmezlik olduğu zaman ortaya çıkar.
Tepkisiz Hatalar / Cevaplandırma hatası
Bu durum özellikle kendi kendine doldurulan anketlerde yani posta anketlerinde gözlemlenir. Cevaplandırma hatası her zaman olası bir belirsizlik kaynağıdır.
Gözlem Hataları:
Seçilmiş örnek üyelerinden bilgi edinilir fakat bu bilgi yanlıştır. Bu durum çok çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir:
Soru kişiye yanlış yönlendirilmiş olabilir veya soru, yanlış vurgulanmış olabilir ve doğru olmayan cevap alınır (görüşmeci hatası veya soru hatası).
Cevap doğru olmasına rağmen yanlış kaydedilmiş olabilir( kayıt hatası), Yanlış kodlanmış olabilir(kodlama hatası) veya
Veri tabanına yanlış girilmiş olabilir (nakil hatası).
Hata Türleri
Her ölçme sonucuna mutlaka bir miktar hata karışır. Ölçmelere karışan hatalar üçe ayrılmaktadır:
Sabit Hata
Her ölçme birimi için miktarı değişiklik göstermeyen hatalara sabit hata denir. Her bir ölçümde aynı yönde etki yapan ve miktarı değişmeyen hatalardır.
Sistematik Hata
Bu hatalar anakütle bireylerinin tamsayımı yapılsa dahi verilerin tanımlanmasında, gözlenmesinde, toplanmasında ortaya çıkmaktadır ve geri dönüşü mümkün değildir. Anakütle parametresinin gerçek değeri ile anakütleden elde edilecek bütün örneklerden hesaplanacak ortalama değer arasındaki farkla ölçülür. Doğruluk sözcüğü sistematik hatanın ölçüsü olarak kullanılır.
Tesadüfi Hata
Örnek bireylerinin değerlerindeki değişmelerin neden olduğu hatalardır. Bu tür hata, aynı anakütleden alınacak değişik örnek değerlerinden elde edilecek tahminler arasındaki farklar esas alınarak ölçülür. Bu tür hatanın büyüklüğü örnek hacmine ve ele alınan anakütledeki değişmelere bağlıdır. Güvenirlik sözcüğü tesadüfi hatanın ölçüsü olarak kullanılır.
Hataları İndirgeme/Önleme Yolları
Araştırmalarda karşılaşılan hataları önlemek için aşağıda bazı öneriler sunulmuştur:
Araştırmanın başında amaçlar, hipotezler, değişkenler, ölçekler, araştırma yöntemi ve istatistiksel teknikler doğru belirlenmelidir. Problemler ve hipotezler, değişken ve ölçek türüne uygun olarak yazılmalıdır.
Bir Araştırmada Bulunması Gereken Nitelikler
Araştırma, belirli bir amaç için yapılmaktadır. Amaç, ölçme konusu olan özellik bakımından bireyler, olaylar ya da nesneler hakkında değerlendirme yapmak ve elde edilen değerlendirme sonuçlarına dayanarak belli kararlar vermektir.
Bilimsel araştırmaların temel amacı araştırmacının cevabını aradığı soru veya probleme doğru cevap verebilmektir.
Bir araştırmada elde edilen bilginin sağlamlığı, ölçeğin standardize olabilmesi ve sonrasında uygun bilgiler üretme yeteneğine sahip olması iki temel koşula bağlıdır. Bunlardan birincisi güvenirlik ikincisi de geçerliktir.
Güvenirlik, bir ölçekte, tüm değişkenlerin birbiri ile tutarlılığını ve iç uyumunu ortaya koyan bir kavramdır.
Geçerlik ise en genel anlamda ölçme aracının konusuna uygunluğudur. Ölçme aracının ölçmek istediğini doğru olarak ölçmesi geçerlik olarak tanımlanır
Güvenirlik
Güvenirlik, bir özelliğin değişik zamanlarda aynı koşullar altında ve aynı bireyler üzerinde aynı araçla ölçülmesi durumunda aynı sonuçların elde edilebilmesidir.
Aslında güvenirlik, bir ölçme aracı ile elde edilen sonuçların ne derecede tesadüfi hatalardan arındırılmış olduğunu göstermektedir.
Güvenirlik Bileşenleri
İç tutarlılık: Ölçek veya testtin içindeki maddelerin belli bir kavramsal yapıya sahip olması. Yani ölçek maddelerinin birbirleriyle ilişkili olarak aynı yapıyı ölçmelidir.
İstikrarlılık: Ölçüm sonuçlarının aynı ve farklı koşullarda kararlılık göstermesi ve değişmemesidir.
Temsil Edicilik: Testin aynı anakütleye ait farklı örneklemlerde uygulandığında benzer sonuçlar vermesidir.
Eş değerlilik: Aynı zamanda uygulanan iki veya daha fazla testin benzer sonuçlar vermesidir.
Nesnellik: Gözlemciler arasındaki değerlendirme güvenirliğidir. Farklı değerlendiricilerin aynı kişilerle ilgili olarak benzer puanları vermeleridir.
Güvenirlik Ölçme Yaklaşımları
Ölçeğin güvenirliği farklı yollarla incelenebilir. Güvenirlik katsayısını dolaylı yoldan, farklı durumlara yönelik olarak, hesaplamak için yöntemler geliştirilmiştir. Ölçeğin güvenirliği bir ölçek bir kez uygulanarak, bir ölçek iki kez uygulanarak veya iki eşdeğer ölçek bir kez uygulanarak incelenebilir. Bir ölçeğin bir kez uygulanması durumunda iç tutarlılık güvenirliliği incelenir. Güvenirlik katsayısı sayısal olarak  0 ile 1 arasında değişmektedir.
Güvenirliğin hesaplanmasında kullanılan yaygın yöntemler, test tekrarı, eşdeğer formlar ve içsel tutarlılık yöntemleridir.
Test Tekrarı Yöntemi
Test Tekrarı (Test-Retest Method) yaklaşımında, bir ölçme aracının aynı denek grubuna aynı koşullarda, önemli derecede hatırlamaları önleyecek kadar uzun, fakat ölçülecek özellikte önemli değişmeler olmasına izin vermeyecek kadar kısa bir zaman aralığında iki kez uygulanmasıdır.
Eşdeğer (Paralel) Formlar Yöntemi
Esas olarak eşdeğer olan iki farklı ölçeğin aynı gruba uygulanması sonucu ile elde edilen verilerin korelasyonuna dayanmaktadır.Paralel formlar yönteminde aynı davranış kalıplarını temsil edebilecek farklı maddeler örneklenerek iki eşdeğer form oluşturulmaktadır. İki formun eşdeğer olabilmesi için, formların kapsamlarının, yapısının, zorluk derecesinin, talimatların, puanlamanın, madde sayısının ve yorumlamanın aynı olması gerekir.
İç Tutarlılık Yöntemleri
Şimdiye kadar ki metotlar iki uygulama gerektiren metotlardı. İç tutarlılık metodu ise güvenirlik katsayısı tespitinde sadece tek bir ölçüm gerektiren bir metottur.
İç tutarlığın dayandığı temel görüş, her ölçme aracının, belli bir amacı gerçekleştirmek (bütünü oluşturmak) üzere, birbirinden deneysel olarak bağımsız ünitelerden oluştuğu ve bunların, bütün içinde, bilinen ve birbirlerine eşit ağırlıklara sahip olduğu varsayımıdır.
 İç tutarlılığı sayısal olarak saptayabilmek için, belli başlı üç teknik geliştirilmiştir
Bölünmüş Test Çözümlemesi (Split-half Procedure)
Kuder-Richardson Formülleri Cronbach Alpha Katsayısı
Bölünmüş Test Çözümlemesi
Güvenirliği Yükseltme Yolları
Araştırmada yapılan ölçümün ve elde edilen sonuçların güvenirliğinin arttırılmasına ilişkin aşağıda bazı önemli noktalar vurgulanmaktadır: Ölçekte kullanılan soruların/maddelerin sayısı arttıkça güvenirlik artar.
Örneklem büyüklüğü arttıkça güvenirlik artar.
Uygulanacak ölçme yönteminin içeriği, katılımcı kişilerin bilgi ve algılama seviyesine uygunsa güvenirlik artar. Sorular açık ve anlaşılır ise güvenirlik artar.

Kaynak: acikogretim.istanbul.edu.tr

 

Copyright © 2013. Anaokullu.Net Rights Reserved.